+90 545 969 90 76
tr
Sosyal Medya Hesaplarımız

Elektrik Akımı Nedir?

02 Ekim 2021
87 kez görüntülendi
Elektrik Akımı Nedir?

Elektrik akımı, hareket halindeki elektrik yükü olarak tanımlayabiliriz. Yada akım, parmağınız ile toprak ışık anahtarı arasında şimşek oluşturabilmektedir. Ayrıca kıvılcım gibi bir statik elektrik boşalması şeklini de alabilmektedir. Fakat, daha yaygın olarak çeşitli kaynaklardan elde edilen kontrollü elektrikten bahsediyoruz. Bu kaynaklar jeneratör, pil, güneş pili veya yakıt hücresidir.

Çoğu elektrik yükü, bir atom içindeki elektronlar ve protonlar tarafından taşınır. Protonlar pozitif yüklü iken elektronlar negatif yüklüdür. Bununla birlikte, protonlar çoğunlukla atom çekirdeği içinde hareketsizdir. Bu nedenle yükü bir yerden diğerine taşıma işi elektronlar tarafından gerçekleştirilmektedir. Metal gibi iletken bir malzemedeki elektronlar, en yüksek elektron yörüngeleri olan iletim bantları boyunca bir atomdan diğerine hareket etmekte büyük ölçüde serbesttir. Pittsburg Eyalet Üniversitesi’nde fizik profesörü olan Serif Uran yetkin bir isimdir. Ona göre yeterli bir elektromotor kuvveti (EMK) veya voltaj, elektronların bir iletkenden elektrik akımı olarak hareket etmesine neden olabilecek bir yük dengesizliği üretecektir. Bu arada manyetik konusunda merak ettiğiniz bilgilere ‘Manyetizma‘ makalemizden ulaşabilirsiniz.

Elektrik Akımı Nasıl Oluşur?

Elektrik akımını bir borudaki su akışıyla karşılaştırmak gerekmektedir. Anlaşılmasını biraz daha kolaylaştırabilecek bazı benzerlikler vardır. Colorado Bolder Üniversitesi’nde fizik profesörü Michael Dubson’a göre, bir teldeki elektron akışını bir borudaki suyun akışı olarak düşünebiliriz. Dikkat edilmesi gereken nokta, bu durumda borunun her zaman suyla dolu olmasıdır. Suyun boruya girmesi için bir ucundaki vanayı açmak gerekir. O suyun borunun sonuna kadar gelmesini beklememize gerek kalmaz. Diğer uçtan suyu neredeyse anında çıkarıyoruz. Çünkü gelen su zaten boruda olan suyu sonuna doğru itiyor. Bir telde elektrik akımı olması durumunda olan budur. İletim elektronları telde zaten mevcuttur; sadece bir uçta elektronları itmeye başlamamız gerekiyor ve neredeyse anında diğer uçta akmaya başlıyorlar.

Georgia State Üniversitesi’nin HyperPhysics web sitesine göre, bir teldeki bir elektronun gerçek hızı saniyede birkaç milyon metre mertebesindedir. Ancak doğrudan telden aşağı doğru hareket etmez. Neredeyse rastgele sıçrar ve saniyede yalnızca birkaç milimetre ilerleme kaydeder. Buna elektronun sürüklenme hızı denir. Bununla birlikte, anahtarı çevirdikten sonra elektronlar telin diğer ucundan dışarı itilmeye başlamaktadır. Sinyalin iletim hızı, neredeyse ışık hızıdır büyüklüğündedir. Bu da saniyede yaklaşık 300 milyon metredir (saniyede 186.000 mil). Akımın saniyede 50 veya 60 kez yön değiştirdiği alternatif akım durumunda, elektronların çoğu asla telden dışarı çıkmaz.

Yük dengesizlikleri çeşitli şekillerde oluşturulabilmektedir. Bilinen ilk yol, bir amber parçasını hayvan kürküne sürtmek gibi iki farklı malzemeyi birbirine sürterek statik bir yük oluşturmaktı. Daha sonra kehribar daha az şarjlı bir gövdeye veya toprağa dokunarak bir akım oluşturur. Ancak bu akım çok yüksek voltajlı, çok düşük amperli ve saniyenin çok küçük bir kısmı kadar sürdüğü için herhangi bir faydalı iş yapılamaz.

Akan Elektronlar

Elektrik akımı akan bir nehre çok benzer. Nehir bir noktadan diğerine akar ve hareket ettiği hız, akıntının hızıdır. Mevcut akışın boyutu, nehrin hızından çok nehrin boyutuyla ilgilidir. Her ikisi de aynı hızda aksa bile, bir nehir her saniye bir dereden daha fazla su taşır. Elektrik ile akım, belirli bir süre boyunca aktarılan yük miktarının bir ölçüsüdür. Akım, bir elektron akışı veya bireysel negatif yüklerdir. Yük akarken, iş yapmak için kullanılabilecek enerjiyi taşır. Bilim adamları akımı amper adı verilen birimlerle ölçerler.

elektrik akımı

Elektrik akımı, alternatif akım (AC) veya doğru akım (DC) olarak iki şekilde akar. Alternatif akımda akım, periyodik olarak yön değiştirmeye devam eder – ileri ve geri. Doğru akımdayken sürekli olarak tek bir yönde akar. AC ve DC arasındaki temel fark, elektronların aktığı yöndedir. DC’de elektronlar tek bir yönde sabit bir şekilde akar, elektronlar ise AC’de yön değiştirmeye, ileri ve sonra geri gitmeye devam eder. Önümüzdeki birkaç bölümde aralarındaki daha fazla farkı öğrenelim.

Alternatif Akım (AC) Nedir?

Alternatif akımda, elektrik yüklerinin akışı periyodik olarak yönünü değiştirir. AC, ev aletleri, ofis ve binalar vb. için en yaygın kullanılan ve en çok tercih edilen elektrik gücüdür. İlk olarak 1832 yılında Michael Faraday’ın ilkelerine dayalı olarak bir Dinamo Elektrik Jeneratörü kullanılarak test edilmiştir.

Alternatif akım, sinüs dalgası adı verilen dalga biçiminde tanımlayabiliriz. Başka bir deyişle, eğri çizgi olarak ifade edebiliriz. Bu eğri çizgiler elektrik çevrimlerini temsil eder ve saniyede ölçülür. Ölçüm Hertz veya Hz olarak okunmaktadır. AC, elektrik santralleri ve binalar vb. için kullanırız, çünkü AC’nin uzun mesafelerde üretilmesi ve taşınması nispeten kolaydır. AC, buzdolaplarında, çamaşır makinelerinde vb. kullanılan elektrik motorlarına gücü için kullanırız.

alternatif elektrik akımı ve doğru akım farkı
Alternatif Akım ve Doğru Akım Farkı

Doğru Elektrik Akımı (DC)Nedir?

Alternatif akımın aksine, doğru akımın akışı periyodik olarak değişmez. Mevcut elektrik, sabit bir voltajda tek bir yönde akar. DC’nin ana kullanımı, elektrikli cihazlara güç sağlamak ve ayrıca pilleri şarj etmektir. Örnek: cep telefonu pilleri, el fenerleri, düz ekran televizyon ve elektrikli araçlar. DC, artı ve eksi işareti, noktalı çizgi veya düz çizgi kombinasyonuna sahiptir.

Pille çalışan ve prize takılıyken AC adaptörü kullanan veya güç için USB kablosu kullanan her şey DC’ye dayanır. Örnekler cep telefonları, elektrikli araçlar, el fenerleri, düz ekran TV’ler olabilir (AC, TV’ye girer ve DC’ye dönüştürülür). Günümüzde bir çok ürün geliştirme sürecinde kullanılmaktadır. Ür-Ge hakkında daha detaylı bilgiye ‘Ürün Geliştirme‘ makalemizden ulaşabilirsiniz.

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 1 YORUM

BİR YORUM YAZIN

Bu konu hakkındaki görüşünüzü belirtmek ister misiniz?